“Nerde kaldin, Ey Tabip?” ve Covid-19 Asisi, Corona Tedavisi’nde neden kullanilmiyor?
Eh, çok sükür, asimizi da olduk, darisi, herkesin basina. Ancak, ne yalan söyleyeyim, hiçte öyle sevinçli, mutlu, umutlu filan degilim. Içimiz kan agliyor. Nice dostumuz, yoldasimiz, arkadasimiz, meslektasimiz, akrabamiz, yakinimiz, sevdigimiz, saydigimiz insanlar birer aramizdan ayrildiktan, ardlarinda nice gözyasi biraktiktan, ülkede, dünyada bunca can gittikten sonra, tadimi kaldi. Hepsine, hepsine rahmetler okuyorum.
Bu güne kadar, hepsi de 3. Faz deneme asamasinda, elle tutulur, kirk kadar asi çalismasi bulunmakta. Bunlar içerisinde 1. Almanya. BioNTech-ABD. Pfiezer. ortakligi. 2. ABD. Moderna ve Novavax. 3. Ingiltere.Oxford-AstraZeneca. 4. Rus. Sputnek V. 5. Çin. Cansino, Sinopharm ve Sinovac. ve 6. Israil.Bril Life vb. gibi sirketlerin basta bulundugu firmalarin ürettikleri asilar, daha güvenli- tutarli görünmekte. Bunlardan da, BioNTech-Pfizer ve Moderna asilari genetik, digerleri klasik inaktif viral kökenli asilar. Elbette ki, tüm dünyada vatandasina vurmak için Covid-19 asisi arayan, sadece biz degiliz ve herkes siraya girdiginden, çogu kez, zaman ve acil hammadde teminindeki aksamalar nedeniyle, asilar, kapanin elinde kalmakta. Neyse, bizim Çin’e verdigimiz 50 milyon doz siparis peyder pey hazirlaniyor ve asilar, üretim hattindan çiktiktan sonra, bölüm bölüm Çin’deki 1. ve 2. Asama deneylerinden geçip, Çin Saglik Otoritelerince, 3. Faz Denemelerinde kullanilabilir, Onay’i aldiktan sonra, ülkemize geliyor, burada da kontrol edilip asilamaya geçiliyor.
Ayrica, Türkiye’de de TC. Saglik Bakanligi ve TÜBITAK öncülügünde çalismalar var. Kayseri Erciyes Üniversitesinde imal edilen bir bölüm asinin 1. Faz-hayvan deneme asamalari bitmis, 2. Faz insan denemeleri baslamis durumda. Türkiye’de 3. Faz Deneme için bolca üretim asamalarina gelindiginde ise, bu isi yapabilecek derecede gelismis, biyo teknolojik asi üretim tesislerine sahip, basta Koçak Farma Ilaç Firmasi ile beraber, bu ise hazirlanan birkaç firma daha oldugu söyleniyor. Çalismalar böyle giderse, önümüzdeki Nisan Ayindan itibaren, Türk asisi da devreye girecek ve daha yogun, toplu asilamalar baslayacak.
Bu arada, bazi açiklamalarda yapalim. Bir asinin seri üretimine geçilebilmesi için, üretilmis asi, önce hayvanlarda ve az sayida gönüllü - güvenlikli insanlarda, laboratuvarlarda; 1.Asama, sonra 100 kadar gönüllü denekle insanlarda, yine laboratuvarlarda; 2.Asama ve en son da 1000 veya daha üstü denek ile asilama istasyonlarinda; 3.Asama olarak, üç ayri asama-fazdan geçirilmek suretiyle klinik deneyler yapilmakta, sorun veya yan etki görülmezse, Uluslararasi Asi Onay Makamlari olan Avrupa Ilaç Ajansi-EMA ve Amerikan Gida ve Ilaç Dairesi-FDA’ya gitmekte, oradan Son Kesin Onay alindiktan sonra, kesin güvenilirlikli toplum asilamalarina geçilebilmektedir. Bu sekilde, bir asinin çalismalarinin baslayip, tüm asamalari geçerek Onay’a gidebilmesi için geçen süre, yaklasik 12-16 ay kadardir. Ayrica, üretilen bir asinin, insanlarda, ömür bagisiklik saglayip saglamayacagi da süphelidir. Onlar, sonraki ayrintilar olup, öncelikle, imal edilen asilara konulan virüslerin tam olarak, tümüyle ve kesin olarak ölü olup olmadiklarinin kontrolü gerekmektedir. Asi Güvenlikleri.
Asilarin Güvenlikleri, yani Biyo Güvenlik Seviyeleri, kisaca BSL denilen bir sistemle kontrol edilir. BSL Sistemi 4 asamadan olusur. Basit mikroplar için kullanilan primer laboratuvar; BSL-1, HBV vb. gibi moleküler, biyolojik mikrobiyolojik deneme ve testlerin yapilacagi BSL-2, M. Tuberculosis vb. ciddi hastaliklara yol açan patojenler için BSL-3; ve Ebola vb. gibi çok tehlikeli patojen mikroplar için BSL-4; çalisma laboratuvarlari kullanilir. Covid asisi üretimi için, BSL - 3 kademe bir laboratuvara sahip olmak yeterlidir. Çin’de var. Bizde var mi, bilmiyorum. Zaten durumun aciliyetinden dolayi, gerek FDA ve gerekse EMA, her iki asiya da ‘Acil Kullanim Onayi’ vermis durumdalar. Asiyi alan ülke yönetimleri de kendi, Saglik Otoriteleri’ne de Acilen Onay’latip, kullanima basliyorlar. Durum bu sekilde. Su anda bizim vuruldugumuz Sinovac Çin asilari, 1. Asama-hayvan ve 2. Asama- sinirli denek laboratuvar deneme asamalarini geçmis asilardir. Bizler, asilanmak için basvurarak, bu asinin, 3. Faz denemelerine gönüllü olarak katilmayi kabul etmis oluyoruz. Sonuçta, hiç yoktan iyidir. Ayrica insanligin kurtulusuna da katkida bulunuyoruz.
Sunu da söyleyelim, Çin asisi hakkinda bazi tereddütler bulunmakta. Kalite ile ilgili endiseler gerçek disi ve ayrica, Sinovac Covid-19 asisi da, onlarca yildir, milyarlarca insan tarafindan kullanilan Grip asisi gibi, ayni yöntemle imal ediliyor. Grip asisi, Covid asisi vb. gibi tüm asilar, ölü asilar olduklarindan, üretimlerinde kullanilan civciv embriyolarindan dogabilecek bazi proteinler ile bazi kimyasallarin yaptiklari nadir alerjilerin disinda, herhangi bir yan etki ihtimali yok. Onunda tedbiri, anti alerji ilaçlari ile önceden alinabilir. Bütün asilar, vücutta, hafif ates yükselmeleri yapabilir. Onun için, bebek, çocuk asilamalarinda önlem olarak, agri-ates ilaçlarini tavsiye ederiz.
Bir hikâye vardir. Vakti zaman, Sam’da, Eyyübi hükümdari El Adil hastalanmis, amansiz bir hastaligin pençesinde, ecelle cebellesmektedir. Uzaklardan bir yerden, bu derdin devasini bilen bir hekim bulundugu haberi alinmis ve getirilirken zaman geçmis, bu arada El Adil’in hastaligi da ilerlemistir. El Adil, can havliyle haykirir. “ Nerde kaldin, Ey Tabip?” Hekim, usul geregi, saygiyla cevap verir. “Sagliginiza dua etmekle mesguldüm, Sultanim.” Sultan cevap verir. “ Hekimlerin vazifesi dua etmek degil, hastaliklara çare bulmak, hastalari tedavi etmektir.”
Bir hikâyemiz daha var. Pastör, kuduz asisi çalismalari sirasinda, sokakta kuduz köpekler tarafindan isirilanlara, hemen, önceden hazirlamis oldugu zayiflatilmis kuduz ekstresini vurmaktadir. Sonunda asi faydali olur ve insanlik Kuduz’u yener.
Bende diyorum ki, “Mademki elimizde, bagisiklik saglama orani yüksek bir veya birkaç çesit asi var ve insanlar göz göre göre ölüyor. Kitalar- ülkeler arasi salgin-Pandemi, 2 milyon ölüyle insanligin en büyük felaketlerinden biri olarak, ortaligi can pazarina çevirmis, tüm yeryüzünü tutmus, dünya genelinde Covid-19 infekte insan sayisi 100 milyonu geçmis, büyük çogunlugu hastaligi sans eseri hafif atlatmis, infekte veya temasli, riskli 75 milyon kisi hastaligi yenebilmis, yaklasik 25 milyon insan, su anda tedavi altinda, bunlarin bir kismi, entübe dedigimiz, oksijen takviyesi ile yasam mücadelesi veriyor. Asilama Faktörü-Covid-19 Asisi, Hastalarin Tedavisi’nde neden kullanilmiyor? Denemenin ne zarari var? Bu asi, bu gün tedavide denenmeyecek ve kullanilmayacakta, ne zaman kullanilacak?” Saygilarimla.
