Son yillarda ne çok duyuyoruz degil mi “Sifir Atik” sloganini. Nedir peki sifir atik? Israfin önlenmesi ve kaynaklarin daha verimli kullanilmasi düsüncesinden hareketle, atik olusumunu en aza nasil indirebiliriz sorusuna cevap bulmaliyiz. Olusturdugumuz atigi ayristirarak yani ayri toplayarak geri kazanimini saglamaliyiz. Kullanilmis plastik, kâgit, metal, cam, pil, bitkisel atik yag ve organik atiklar (yemek artiklari gibi evsel atiklar) ayni çöp kutusuna atilmamali, ayri toplanmalidir. Ambalaj atiklari çöp degildir. Onlar geri dönüsüm kutusuna atilip ekonomiye tekrar kazandirilabilecek atiklardir.
Ninelerimizin yaptigi uygulama sifir atikti, filelerle alisveris yapmak, yemek artiklarini hayvanlara vermek, yag tenekelerine çiçek dikmek, ambalaj kâgitlarini saklayip tekrar kullanmak gibi. Atiklarin sifira indirilmesi daha az atigi çöpe atmakla olur. Sifir atik projesiyle plastik posetler parali oldu ve artik alisverise giderken bez çantalar veya file kullanimi yayginlasti.
Özellikle plastik atiklar, altindan kalkilamayan bir çevre felaketinin habercisi. Plastiklerin dogada yillarca bozulmadan kalmasi dünyayi kirletiyor. Tek kullanimlik plastikleri hayatimizdan çikarmali, kullanim miktarini azaltmaliyiz. Çünkü, yasam için büyük bir tehlike yaratiyor, dogada asla yok olmuyorlar. Plastiklerin dogada bozulma süreleri karada 400 yil denizde 700 yil. Bu bozulma süresince zaten tüm zararli materyaller toprak ve suya geçiyor, bu durum tarim ve gida ürünlerini etkiliyor.
Ayrica, günlük hayatta kullandigimiz plastik ürünlerin zamanla çesitli faktörler araciligiyla parçalanmasi sonucu olusan 5 milimetreden küçük plastiklere mikro plastikler deniyor. Mikro plastikler; kozmetik ürünler, tekstil ürünleri, temizlik ürünleri ve kisisel bakim ürünlerinden suya geçiyor. Canlilar tarafindan yanlislikla yenilebiliyor. Özellikle baliklar ve kuslar bu plastikleri yemek suretiyle, bogulup ölebiliyor. Bunlar çok küçük olduklari için, baliklarin beslenme zincirine giriyor. Küçük bir baliktan balinaya kadar giden bu zincir etkileniyor. Kocaman bir balinanin agzinin içinin çöple kapli oldugunu düsünün. Türkiye’de incelenen baliklarin yüzde 44’ünün midesinde mikro plastik bulundugunu açikladi uzmanlar. Baliklarin midesinden çikan mikro plastiklerin çogu tek kullanimlik plastiklerden olusuyor.
Organik atiklar yani belediye atiklari toplam atiklarin yaklasik %50 sini olusturuyor. Bu atiklarin kompost ve biyogaz tesisine gönderilmesi sonucu çok fazla miktarda geri dönüsmüs toprak benzeri ürün elde ediliyor, topragi iyilestirmek üzere bu ürünü kullanabiliriz. Dogada bir döngü vardir, her canlinin çiktisi bir diger canlinin ihtiyaçlarini giderir. Asil konu atigin atik olusmadan önce mümkünse önlenmesi, önlenemiyorsa atik çikiyorsa miktarinin en aza indirilmesi, yeniden kullanilmasi, sonrasinda geri dönüsüme sokulup ona deger kazandirilmasi, en son olarak ise yakarak bertarafiyla enerji elde edilmesidir.
Plastigi eger geri dönüsüme gönderirsek bunun hammaddesinden yani petrol tüketiminden kurtulmus olacagiz. Alüminyum içecek kutularinin geri kazanimi ile %95 oraninda enerji tasarrufu yapmis olacagiz. Bu esnada hem sera gazlarini azaltacagiz, hem daha fazla yakit tüketiminin önüne geçmis olacagiz, bu sayede ekonomik kazanç saglayacagiz ayni zamanda da çevresel kirliliginin önüne geçecegiz. Aliskanliklarimizi yasadigimiz çevreyi düsünerek olumlu yönde degistirmemiz gerekiyor.
