Içinde bulundugumuz bu haftanin pazar yerlerini dolasarak sebze, meyve ve pazar yerlerinde satilan, özellikle de üreticisinin pazarladigi gida maddelerinin fiyatlarini gözden geçirdim. Fiyatlar gerçekten el yakiyordu. Fiyatlarda ortalama en küçük para birimi, bes Türk Lirasiydi. Gelir düzeyi iyi olanlar için çok büyük bir para degil ama dar gelirli ve nüfus sayisi fazla olan aileler için büyük paradir.
Hem üreticiyi hem de tüketiciyi birlikte düsündügümüz zaman piyasaya, "normaldir " demek geliyor içimden. Bir üretici olarak, üretimin zorluklarini bildigim için bazi gida maddelerimizin çok ucuz oldugunu düsünüyorum. Isçi ücretleri, gübreleme ve ilâçlama masraflari, nakliye giderleri dikkate alinarak yapilacak bir hesaplamada, üreticinin yevmiyesi sifir degerde ve bazan da eksi degerlere düstügüne tanik oluyoruz. Ancak, Ülkemiz gerçeklerinde degerlendirme yaptigimiz zaman, dar gelirli aile sayisinin fazlaca oldugu gerçeginden hareketle, fiyatlarin el yaktigini söylemek zorundayiz.
Fiyat piyasasinin olusumu, ARZ-TALEP dengesine baglidir. Serbest Piyasa kurallarina uygun olarak EMTIA fiyatlari, müsterisine göre kendiliginden olusur. Sitokçuluk, firsatçilik, hile ve benzeri kötü müdahalelerin disinda, piyasanin olusumuna karisilmamalidir. Ticaret piyasasi, kendi kurallarina bagli olarak serbest yürümelidir. Zamanli- zamansiz çok müdahale, esnafi rahatsiz eder. Ekonomik çark, kendi kurallari dahilinde serbest olmalidir. Büyük ekonomist rahmetli Özal, "Benim esnafim, isini bilir" derken, bu gerçegi dile getirmisti ama büyük çogunlugumuz kötü yorumlar yaparak rahmetliyi acimasizca elestirmistik. Art niyetli kisi veya kuruluslari denetlemek, devletin görevidir. Siki ve düzenli bir denetim yapilinca hile- hurdaya bosluk kalmaz. Bosluk birakilirsa, elbet ki bosluklar bir yolla doldurulur. Siki denetimin disinda devlet, piyasalara müdahil olmamalidir. Son günlerdeki fiyat artislarini bahane ederek, "Fiyatlari devlet belirlesin " diyenler oluyor; bu, yanlistir. Ticaret piyasasinin isleyisini, kendi kurallarina göre serbest birakamazsak, demokrasinin çarkina çomak sokmus oluruz ki, daha birçok aksakligi beraberinde getirir. Bu da, ekonomik sarsintilara neden olur. Devlet, denetim görevini iyi yaptigi sürece, piyasanin akisinda bir aksaklik olmaz.
Istikrarli bir piyasanin olusumunun en büyük etkeni, süphesiz TALEBE göre ARZIN dengede tutulmasidir. Yani, piyasada tüketilen kadar üretimin de olmasi gerekir. Üretim, artirilmalidir. Talebi karsilayamayan arz, art niyetlilerin istahini kabartir. Insanlarimiz, gittikçe tembellesiyor. Köylerimizin büyük çogunlugunda hiç hayvan kalmamis. Buna bir çare bulunmalidir. Tesvik edici, özendirici önlemler alinmalidir.
Saygi, sevgi ve selâmlarimla...