Pekmez, özellikle bizim Türk Halki'nin tarih boyunca çok özen gösterdigi, özel gidalarindan birisidir ve çok degerli-yarayislidir. Bir nevi HAYAT IKSIRIDIR. Her türlü meyveden, pekmez üretimi yapila-gelmistir. Hele bir ÜVEZ ( Türk Dil Kurumu Sözlügü) pekmezi yapilir ki, tadindan yenilmez (yani çok tatlidir). Benim de çok sevdigim bir pekmezdir. Çocuklugum döneminden hatirlarim; bayanlar bu üvezden pekmez yapmak için kapisirlardi. Simdilerde pek ilgi duyan kalmadi. Halbuki en dogal meyvelerden birisidir üvez. Eskiden her köy evinin yaninda bir üvez agaci bulunurdu. Pekmezinin çok tatli ve sevilir olmasi nedeniyle deger verilirdi bu agaçlara. Bizim köy evimizin yaninda da vardi, tâaa dedelerden kalma kocaman bir üvez agaci. Bizim sülâlenin bayanlari toplanir, kocaman tavalar kurulur ve günlerce üvez pekmezi kaynatilirdi. Gesmisin SEKERI idi pekmez. Seker üretimi çogaldiktan sonra pekmezin degeri düstü. Çesit çesit reçeller girdi devreye, pekmeze ilgi azaldi. Halbuki seker, saglik düsmani; pekmez ise saglik dostudur. Aaah bir bilsek...
Yöremizde üretilen pekmez çesitleri; elma, armut, erik, üzüm, tut, döngel ve benzerleridir. Çogunlukla elma pekmezi üretimi yapilir ve sevilerek de tüketilir. Bugünlerde köy evlerinin yanlarinda kurulmus olan tavalarda, çogunlukla elma pekmezi kaynatiliyordur. Üvez ve döngel pekmezleri için henüz erken. Meyvelerden olgunlasmadan yapilan pekmezler, agiz burar ve yenilmez.
Anadolu'muzun çesitli bölge ve yörelerinde farkli meyvelerden pekmez üretimi yapilir. Ancak, ortak olarak çokça üretilen pekmez, ÜZÜM pekmezidir. Hem çok üretilir hem de çok tüketilir. Tahin ile karistirilarak tüketilen üzüm pekmezi, özellikle kis mevsimi için isi-enerjisi kaynagidir
Kis mevsiminde arazide çalisan insanlar ve çobanlar için öncelikli-tercihli gida maddesidir. Ayrica, ham erik pekmezi, bagirsak solucanlari ve kil-kurtlar için Anadolu insaninin bir numarali ilâci olarak kullanilmistir. Karadeniz köylüsünün bahçelere akan tuvalet (helâ ) ayaklarinda yetisen sebzelerden insanlara geçen solucan ve kil-kurtlar için de özellikle erik pekmezi sulanarak içilir. Ve etkili oldugu da söylenir.
Yöresel pekmez üretimi aliskanliklarimizi, yeni nesillere de aktararak unutulmasini önlemeli ve faydalarini da anlatmaliyiz. Anadolu insaninin güzel örfü-adetlerinden de olan pekmez üretimi, birçok meyvenin ziyan olmasini önlemek için de pek önemlidir.
Saygi, sevgi ve selâmlarimla..